Vandaag is uitslaapdag! De rit van gisteren was zo'n 5 uur, dus vandaag een easy day. Eerst neemt Sri ons mee naar de plaatselijke vogeltjesmarkt. Vogeltjes zijn hier populair en geven status voor hun mooie kleur of mooie zang. Arjan vindt het maar niets. Behalve vogeltjes worden er ook honden, katten, zo'n luwak nerts die de duurste koffie ter wereld uitpoept, konijntjes, cavia's, beschilderde kreeftjes, vissen en schildpadden aangeboden. Ook niet mijn wereld hier. Als Bea en Betsie weer durven te klagen dat ze voor de tweede dag op rij oemkool krijgen en als Jambo 's ochtends weer vroeg aan de deur krabt voor eten, zullen we ze dreigen met een enkeltje Indonesië.
De Hollanders brachten de thee van China en India naar Indonesië. Hier begonnen ze plantages waarvan de thee via Batavia naar Holland werd gescheept. Dat gebeurt nog steeds. We nemen een kijkje op een tea plantation. De plukkers plukken alleen de bovenste drie blaadjes van elke tak, als ze groot genoeg zijn. De thee wordt in de naastgelegen fabriek eerst licht gedroogd, dan vermalen, geroosterd en tenslotte verpakt. Lipton is nu de grootste afnemer en verscheept het wereldwijd. Het verschil tussen groene thee en zwarte thee is het roosteringsproces, dat wordt bij groene thee overgeslagen, maar beiden komen dus van dezelfde plant, als ik het allemaal goed begrepen heb.
We lunchen in Toko Oen, een lunchroom die al vanaf de jaren 30 open is, en sindsdien niet meer is veranderd. Aan de muur hangen oude foto's, op tafel liggen oud-Hollandse kleedjes en achter de toonbank stroopwafels, Jan Hagel en Haagse hopjes.
's Avonds ontkomen we er niet aan. Sri neemt ons mee naar een tent met live muziek. Elke avond iets anders en vanavond... De Gamalan.... :( tingel tangel tingel tangel boing. Twee pre-pubermeisjes repeteren voor de Voice of Indonesia, maar niemand draait zijn stoel om. Neej, ik hoef geen CD. Terami Kasih.
Wat een erotiek zo op de vroege morgen. Schaamteloos gewoon. Zo'n keurige jongen als ik, netjes opgevoed, moet dat allemaal maar aanzien. En er is zelfs een tempel voor gebouwd! Iets met yoni's en fallussen en vruchtbaarheid begrijp ik, maar ondertussen zie ik een masturberend beeld uit de jaren Middeleeuwen. Headless, dat dan weer wel. Het is net anonieme webcamsex :)
De ochtendwandeling door de bergen voert langs de groentenafdeling van de plaatselijke AH. De berghellingen zijn erg steil, maar zo vruchtbaar dat de berg netjes in vakjes is verdeeld. Elk vakje z'n eigen groente of fruit. Er zijn vakjes met kool, prei, boontjes, worteltjes, komkommer en natuurlijk chilipepertjes voor de sambal duh! Het lijkt wel landschapskunst en na elke bocht wil ik weer een foto nemen. Wat is het hier mooi!
We eindigen bij een populaire waterval. Arjan koopt een zakje chips en wil daar smakelijk aan beginnen, als hij gespot wordt door een vraatzuchtige, meedogenloze, gehaaide... ... aap! Danny help! hoor ik, en ik zie Arjan wegrennen, met de zak chips hoog in de lucht. Tien seconden later zit de aap heerlijk te smikkelen van de chips.
Daarna rijden we door naar Malang.
Java heeft door de eeuwen heen achter elkaar drie hoofdstromingen van religie gekend: eerst was er het Boedisme, waarvan de Borododur de belangrijkste tempel is, daarna kwam het Hinduïsme, waarvan de Prambanan tempel nog overeind staat. Voor de compleetheid kwam daarna de Islam, maar dat is nog te recent om een moskee op de UNESCO lijst te krijgen. Dat die moskeeën je om f*cking 4:30 uur wakker roepen helpt daarbij trouwens niet! Indonesië is overigens geen islamitisch land, het kent namelijk geen islamitische wetgeving waarbij je vrouwen mag stenigen als ze niet luisteren. Wel is het meerendeel van de bevolking moslim. Voor zover wij meegekregen hebben is het ook geen fanatiek moslimland, waarbij homo's met hun hoofd eerst van het dak af moeten worden gegooid. De daken zijn toch niet zo hoog.
Anyway, de Prambanan dus. Drie grote gebouwen, voor elke God 1. De oppergod is Shiva. Altijd gedacht dat het een vrouwennaam was, maar het is dus een man. Hoe kan het ook anders trouwens. Shiva is de God van de schepping en vernietiging. Oppassen dus! De andere twee zijn Brahma en Vishnou. Leuk detail dat ik nog niet in een andere religie ben tegengekomen: elke God heeft zijn eigen trekdier. En die drie trekdieren hebben een eigen tempelgebouw gekregen. Shiva heeft de robuuste stier als trekdier. Vandaar dus dat Indiërs geen koe eten. Brahma komt het er het slechtst vanaf met een gans. Een gans! Hij is toch zeker Niels Holgerson niet! Vishnou heeft als trekdier de adelaar, de Garuda. Now you know waar de naam van de nationale luchtvaartmaatschappij vandaan komt en het nationale symbool is :) leuk voor Triviant.
We rijden een stukje verder naar Solo of Surakarta. Same same but different name. We nemen de fiets en steken de rivier over de stad uit. Aan de andere kant is het boernleven. We fietsen door de kampongs en worden weer door iedereen toegezwaaid. Tussen de nasi goreng to be fietsen we naar een speciaal hutje. A homefactory of tofu, je weet wel: dat smaakloze witte gummyspul voor vegetariërs. (sorry veggies, but I need meat!). De gids waarschuwt al vooraf dat ze hier een andere standaard voor hygiëne hebben... Allereerst worden de sojabonen gemalen. Dat geeft een wit prutje in een oude remia emmer. Dat witte prutje wordt verwarmd om de boel te destilleren. Dan wordt de boel gefilterd door een theedoek (zo te zien 1x per maand een schone en het was nog geen nieuwe maand) en in een mal samengeperst met een zware steen. Na een kwartier is het prutje ontdaan van een groot gedeelte van het vocht en heeft het een vaste vorm gekregen. De boel wordt gesneden in vierkantjes en verpakt voor de lokale markt. Gegarandeerd drie dagen diarree.
Next stop: een legale alcoholstokerij. Het restproduct bij het maken van suiker van suikerriet is een soort bruine stroop en dat wordt een paar keer verhit, gefermenteerd en gedestilleerd. Eindproduct is alcohol van zo'n 80% alcohol dat verkocht wordt aan de apothek. Alleen: veruit het meeste wordt al in hergebruikte waterflesjes door de lokale bevolking opgezopen :) We proeven even en het smaakt inderdaad een beetje naar rum.
Nog één factory dan: oma, moeder en nog jongere moeder zitten thuis op de grond sojabonen samen met gist te verpakken in banana leeves en krantenpapier. Een uurtje of 6 later zijn er champignons op gegroeid en heb je tempeh. Even frituren en het is een lekkere snack :)
Een leuke en leerzame middag en nadat we op de foto moesten met de lokalio's, reden we door de bergen in, naar onze guesthouse in Sukuh, waar we de volgende ochtend pas door het uitzicht overdonderd werden.
Welkom bij de eerste les Indonesisch voor Beginners. Net zoals dé Nederlandse identiteit niet bestaat, bestaat dé Indonesische taal ook niet. Elk eiland heeft wel zijn eigen taal en woorden, de verschillen zijn groter dan onze dialecten. Bahasa is de gekozen algemene taal, een beetje zoals The Common Tongue voor Middle-Earth.
De belangrijkste woorden voor les 1 zijn:
Belanda. Dat betekent zowel Holland, als Nederlander, als white people. Back in the days waren de enige witte mensen die ze kenden Nederlanders, dus dat is synoniem geworden. Waar kom je vandaan? Oh, Belanda!
Wastafel, asbak, stempel, reklame, notaris, dokter en nog 3.500 andere woorden: ze zijn allemaal uit het Nederlands overgenomen.
Soms worden ze wat verbasterd:
Kantor Pos betekent postkantoor (de laatste letter valt nog wel eens weg)
Pit betekent fiets (de F is moeilijk en wordt als een P uitgesproken)
Pabrik is dus fabriek
Maar ook de fietsonderdelen zijn blijven hangen: zadel, band, stang, pedaal doen het hier prima.
Apothek, praktek (praktijk) behoeven slechts een klein beetje fantasie.
En bijna alles dat eindigt op -tie: vakantie, democratie, reservatie. (maar dan allemaal geschreven met -si)
Ook de groentenafdeling van AH is hier goed leesbaar: worteltjes, occoli, oemkool, kaneelstokjes, kruidnagel groeit hier allemaal als kool. Witte kool.
Ananas heet hier nanas.
Gratis is hier gewoon gratis en subsidie is gewoon subsidie :) Wel zo duidelijk.
Vooral de ouderen spreken nog veel Nederlands. Zij leerden het vroeger gewoon op school. De jongere generatie niet meer. Reken je de entreeprijs af bij een tempeltje, telt de man het wisselgeld voor je terug en zegt hij: "zo, dat klopt als een bus. Fijne dag meneer." Leuk dit! Ook de gids in het Kraton in Yogja kent nog veel Nederlandse woorden in haar verder Engelse toelichting. Ze spreekt ze uit met dikke lippen, volle en harde medeklinkers, vooral de laatste. StoeL, TafeL, PaleiS van de SultaN.
Ik verdenk Sri ervan dat ze ook veel beter Nederlands spreekt dan ze wil toegeven. Ze heeft bijna uitsluitend Nederlandse klanten en veel Nederlandse vrienden. Ze verstaat het volgens mij prima.
Terami Kasih betekent Dankjewel, dus die heb je nogal eens nodig. Moeilijk te onthouden? Arjan maakt ervan: Timmer een kassie. Dat kleine verschil vergeven ze je wel.
Verder zijn leuk:
Hati-Hati (pas op!) en Sama-Sama (geen dank, you're welcome)
Selemat Jalan (tot ziens!)
Ik zal de opvallendste woorden hier lopende de trip verder aanvullen.
Yogja heeft een status aparte binnen het land. Het is een eigen provincie met zelfbestuur, het heeft nog steeds een eigen leider: een sultan. Hij is tevens vice-president van het land en ondertekende ook de onafhankelijkheidsverklaring mee van de Hollanders in 1949, dat de Indonesiërs trouwens vieren vanaf 1945 na het uitroepen van de onafhankelijkheid. De sultan, ze zijn bezig met de 10e, woont in een paleis in het centrum van Yogja dat je kunt bezoeken. Het terrein is een beetje een ratjetoe aan gebouwen, niet bijzonder mooi, en vertelt het verhaal van voornamelijk de 9de sultan, hoe hij in Nederland opgroeide en studeerde. Wat grappig is om te zien, is dat de sultan 1000 paleiswachters heeft ingehuurd voor de bescherming van het paleis. Deze 1000 man zijn alleen allemaal 65+ en erg fragiel. Ze hangen de hele dag een beetje rond het paleis in sarong met een kort zwaard op hun rug. Het is meer een erebaantje.
De sultans voor hem hebben een badhuis laten bouwen waar ze samen met hun maagden en kinderen de hitte konden ontvluchten. De sultan kon vanaf een torenkamertje op het zwembad kijken en zo kon hij zijn volgende maîtresse uitzoeken en terplekke nog een kindje maken. Sultan nummer 8 had er 76...
Genoeg gebouwen gezien nu. Tijd voor wat actie. Sri neemt ons mee de berg op. Daar ontmoeten we Yus, haar broer, met wie ze samen dit reisbureau runt. Yus heeft nu zelf ook gasten: een Indo familie uit Twente. (Leg daarna aan Sri maar eens uit wat Brommers kieken is) Pa en moe vieren hun 50 jarige huwelijk en hebben hun drie dochters meegenomen voor een rondreis: wij noemen hen Tippie Wan, Two en Three en moeder Anneke Grönloh (met Tina Turner kapsel als in dat optreden waar ze van de showtrap af lazert). Als ze vragen wat we van Bandung vonden, maken we niet gelijk de klik dat pa en moe oorspronkelijk uit Bandung komen. We vertellen over onze indruk (zie een eerder blog) en staan dus binnen 3 min na kennismaking al op 1-0 achterstand. Me and my big mouth...
Anyway, we worden allemaal in een zwemvest gehesen en in de achterbak van een jeep geladen. We hobbelen wat en worden uitgeladen bij een rivier. Sri gaat ook mee. We krijgen allemaal een grote opgeblazen binnenband mee en zo dobberen we met onze kont door het gat van de rivier af. Klinkt misschien een beetje suf, maar was echt hartstikke leuk om te doen! Een paar kleine stroomversnellingen brengen al heel wat hilariteit. Bij de waterval stoppen we even voor een bommetje en een watergevecht. Het tweede deel is een bezichtiging in diezelfde opblaasband, maar dan door een vleermuizengrot met tieten en mieten. (De tieten zijn altijd de hangende) Ik geloof dat we het met Tippie Wan, two en three wel goed gemaakt hebben.
Vandaag vroeg op! We staan te popelen om naar de Borobudur te gaan, het grote boedistische heiligdom hier in Centraal Java en mss wel het bekendste gebouw van Indonesië. Het is een tempel in de vorm van een platte piramide met 9 verdiepingen. De onderste 6 zijn vierkant, de bovenste 3 rond. Elke verdieping loop je volgens de leer 7x rechtsom, maar wij smokkelen wat. Overal staan beelden van Boeddha, in een nisje of onder een stupa, zo'n belvorm. Hier geen bolbuikige Boeddha's, of Boeddha's met lange oren. Regionale touch en beeldhouwervrijheid zullen we maar zeggen. Op de onderste verdiepingen is een stripverhaal ingebeiteld. De clue is samen te vatten tot de derde wet van Newton: actie is reactie. Wat je geeft, komt terug. Karma. Spreek niet slecht over anderen, be in control over jezelf, dus no Bintangs of drugs, en help anderen (vandaar de massages). Pas wanneer je dat lukt, en al het aardse kunt missen, ben je rijp voor de hemel, of Nirwana. Onbegonnen werk voor mij dus.
's Middags gaan we terug naar het hotel, Arjan voelt zich niet zo lekker. En wat voor hotel! Het Phoenix hotel is misschien wel het poepsjiekste hotel waar we ooit geslapen hebben. Statig met een vleugje koloniaal. Alles ziet er prachtig uit, overdag al, maar 's avonds helemaal. Het personeel is vriendelijk en het eten is hemels. De bedden zijn dik en superzacht en er is HBO en BVN op tv. Aan alles is gedacht. Hier zou ik wel kunnen wonen.
Nu even zwemmen, terwijl Arjan een paar bomen omzaagt.
Alles van gisteren is weer goed gemaakt. Wat een prachtige treintrip vandaag! De eksekutif trein van Bandung naar Yogjakarta - liefkozend tot Yogja afgekort - doet er 8 uur over en stopt onderweg maar een paar keer. Treinreizen in het buitenland staan garant voor een belevenis. Dan begint al op het station. Houd de porters goed in de gaten, voor je het weet lopen ze weg met je backpack op hun hoofd en zit je tas al in de trein, maar weet jij niet welke. Er is in het station van Bandung geen tunnel onder of brug over de sporen. Om naar het goede spoor te komen, kijk je gewoon zelf goed uit en steek je over. Staat er een trein tussen jou en het perron waar je heen moet, dan doe je gewoon de treindeur open, steekt het balkonnetje over en gaat er aan de andere kant weer uit. Net zo makkelijk :) ProRail en NS zouden gek worden! Waar in Nederland nog allerlei mensen willen instappen na het fluitsignaal, stappen er hier opeens een heleboel mensen uit.
De trein rijdt met een luid gefluit het station uit en haalt toch best nog een behoorlijke snelheid van ik schat zo'n 60kmh. We rijden de stad uit en gestapelde bouw maakt plaats voor laagbouw en de huizen maken plaats voor hutten. De hutten horen weer bij de rijstvelden. Heel veel rijstvelden. Allemaal netjes geordende vakjes, met daarin rijst in elk stadium van de groei. We rijden de bergen in, maar de rijstvelden gaan mee. Omdat de ramen van de trein niet zo schoon zijn, doe ik de treindeur open en zet mezelf klem tussen de deur om niet bij een onverwachte schok naar buiten te lazeren. Zo kan ik het beter zien. Wat een prachtig uitzicht! Aan weerszijden rijstvelden zover het oog reikt. Wat zijn er een hoop mensen bezig met die rijst! Dammetjes maken, de klei omploegen met de hand, water erin, stekjes oogsten van een ander veldje, bosjes splitsen en in het nieuwe veldje planten op zo'n 15cm uit elkaar. Jong en oud zijn er mee bezig, de mannen ploegen en de vrouwen zaaien. De kinderen rennen elkaar achterna over de dammetjes. Ze stoppen even, kijken naar de trein en zien mij in de deuropening staan. Ik steek m'n hand op. Dat breekt de verlegenheid en tovert een brede grijns op hun gezicht en ze zwaaien terug.
Even verderop wordt de rijst geoogst. Ook een hoop werk. Het veldje wordt per paar m2 gekapt. De strohalmen worden gebundeld en de halmen worden leeggeslagen op een steen onder een doek. De halmen worden dan in hoopjes verbrand. Verspreid over het veld zie je overal rookpluimpjes. De rijstkorrels zie ik verderop bij de huisjes op grote doeken liggen te drogen. Af en toe moet het worden doorgeharkt.
Bij een stationnetje stoppen we even. Allerlei verkopers willen hun gefrituurde tofu kwijt. Op het station zitten ook puberjongens te wachten op een andere trein. Ze kijken je allemaal zwijgend na, tot er 1 heel stoer: Hey mister! tegen je roept. Als je dan kijkt, stoot hij breed lachend z'n vrienden aan, voor zover ze nog niet wisten dat hij het was die geroepen had. Ik steek mijn hand op, en dan vinden ze het allemaal stiekem toch ook wel leuk en steken hun hand op. Ik vind het stiekem ook wel heel leuk. Als Trix een dagje vrij wil, wil ik het zwaaien best even van haar overnemen hoor :)
Bij aankomst in Yogja zie ik bij de uitgang iemand met mijn naam op een bordje staan. Het is de gids die ons tot aan de boot naar Bali zal vergezellen. Dat was ik alweer helemaal vergeten. Sri is een knappe jonge vrouw van eind 20 en begint te ratelen alsof we elkaar al een hele tijd kennen, terwijl we slechts een paar keer per email contact hebben gehad. Dat belooft een gezellige boel te worden.
Wat een off day today. Even klagen hoor. Zo ging het:
Kindjes zijn heeeel vroeg wakker. Arjan en Danny niet, maar nu wel. Ochtendhumeur dus. Misschien dat het daar al mis ging. Heel schattig bedacht: een lopend ontbijtbuffet, dat is weer eens wat anders. Alleen: niet binnen in het restaurant, neej buiten aan de straat, in de modder van de regenbui van gisteren. Je zet gewoon een tafel buiten neer met daarop een gerecht en verderop in de straat nog zo'n tafel. Zo heb je al snel een buffet van 50m lang met vier gerechtjes, hahaha. Dus, heb je liever rijstepap, kippesoep, gele rijst of een ondefinieerbaar zwart prutje? Nu ben ik niet zo'n boer die alleen Hollands voer eet, maar een boterham is nu wel erg aantrekkelijk.
Bandung was ooit bedoeld als hoofdstad van Indië. Het heeft nog een aantal koloniale gebouwen en een straat die het Parijs van Java genoemd werd. Je parle français, dus op naar het centrum dus! De taxi wordt gebeld en pas na een uur wachten kunnen we weg. Very much traffic! Dat blijkt: weer ruim een uur later zijn we er pas. We laten ons afzetten bij het stasiun (station) en lopen vanaf daar naar Braga street, in search of de Eiffeltoren. De tjamps ilysum (op z'n Amerikaans uitspreken) blijkt alleen niet veel breder dan een normale woonstraat, het verkeer staat ook hier vast en de jaren 20 art deco gebouwen zijn nog maar vaag herkenbaar. De cinema, de jazz club en het hotel zijn dichtgespijkerd, de hele straat heeft een behoorlijke schilderbeurt van Amy's BV nodig. Enigszins teleurgesteld komen we de Suga Rush tegen, een hippe bar met jong en fris personeel en allerlei taartjes en koekjes. Het leek Imans verjaardag wel! Het bleek het hoogtepunt van de dag, maar dat wisten we toen nog niet.
Jeans street, een andere populaire straat dan? Na die taxirit van een paar uur gisteren en van een uur vanochtend, besluiten we maar te gaan lopen. Dan bewegen we nog wat en zien we nog wat van de stad ook. Nou. Poe. Niet makkelijk. En warm. En geen reet te zien behalve verkeer. Bandung is niet zo toeristisch. Jeans street wel: busladingen vol met mensen worden hier afgezet om te shoppen bij de outlet winkels. Arjan weet nog wat shirts te scoren en we besluiten naar het hotel te gaan.
Dat was makkelijker bedacht dan uitgevoerd. Slenterend langs de straat, op zoek naar een vrije taxi. Mission Impossible, besluiten we na een gedegen poging van een half uur. We zoeken een hotel op en besluiten daar maar weer een taxi te laten bellen. Na 45 minuten kunnen we op weg, om weer achteraan te sluiten in het verkeer. Na een uur zijn we weer in het hotel.
We hebben een duik in het zwembad verdiend! Toch? Is dat prachtige zwembad freaking onverwarmd en ijskoud! Humeur critically low. Murder eminent. Shut down in progress.
Mijn vent komt met het goede idee om ons maar weet te laten verwennen in de spa. Met een scrub dit keer stel ik voor. Humeur is charging. Spa's in het buitenland brengen altijd weer een nieuwe belevenis. Zo werden we in China in een pyjama gehesen en sloten ze af met een ear-plop en in Brazilië werd ik eerst bewerkt met een vibo-ei. (op m'n rug, vermeld ik er bij voor de zekerheid). Nu dacht ik dat je in Nederland gescrubd wordt met een soort ruwe handschoen en veel zeep en water (eigenlijk nog nooit gedaan). Hier niet. Ze smeert een goedje over je lijf en gaat dan heel hard met haar open handpalm heen en weer. Nu wordt het smerig: dat goedje en je dode huidcellen vormen rolletjes, zoals je ook wel eens hebt als je vervelt na het verbranden. Dat hele matras lag bezaaid met mijn oude vel, iiieuw! Na afloop wordt je ingesmeerd met melk. Dat laten ze opdrogen en dan mag je douchen. Volgende keer maar weer een gewone? Nu wel een huidje zo zacht als babybilletjes :)
